In medio mediterraneo

In medio mediterraneo

zo 11-11-2018 - N.H. Kerk, Norg
za 17-11-2018 - N.H. Kerk, Bedum
ma 18-11-2019 - Pelstergasthuiskerk, Groningen

Onze vorige concerten waren op 19, 25 en 26 mei 2019. Deze pagina is nog ‘under construction’.

En voorlopig is dit gedeelte van onze site even een potje.

De concerten daarvoor hadden als titel In medio mediterraneo en vonden plaats op 11, 17 en 18 november. Lees hier de inleiding van ons programmaboekje:

Spanje-Italië vice versa

De 15e en de 16e eeuw vormden de bloeitijd van de Spaanse koormuziek: daar waren de Italiaanse kerkvorsten al gauw achter gekomen. Spaanse koormeesters werden er – net als de polyfonisten uit de Spaanse Nederlanden – gretig ontvangen en vonden er emplooi, met name in Rome. Geen toeval, want Spanje leverde er twee Spaanse pausen uit de familie van de Borja’s, oftewel de beruchte Borghia’s. Zo vertrok onder anderen de befaamde Chistóbal Morales, luz de España en musica, in 1535 naar Rome en bleef er tien jaar in dienst van het Vaticaan, alvorens hij weer terugkeerde naar de kathedraal van Toledo.

Tomás Luis de Victoria, algemeen beschouwd als de grootste Spaanse componist van zijn tijd, werd in 1565 door Filips II met een beurs naar Rome gestuurd en hield het er pas na ruim twintig jaar voor gezien. Ter ere van het overlijden van de vorst schreef hij een dodenmis, met daarin het prachtige Versa est in luctum, gebaseerd op een passage uit het boek Job. In Rome werkte in die tijd ook Giovanni Pierluigi da Palestrina, die als eerste Italiaan een verzameling zelf geschreven missen publiceerde. De vormgever maakte gemakshalve voor de titelprent gebruik van de eerdere verzameling van Morales (zie afbeelding).

In de Spaanse hofkapel, de capilla flamenca te Madrid, werd – het woord zegt het al – lange tijd de dienst uitgemaakt door Vlaamse componisten. Pas onder de laatste Spaans-Habsburgse koning Carlos II kreeg de ‘Vlaamse kapel’ een Spaanse koorleider, Carlos Patiño . Veel van zijn werk is verloren gegaan ten gevolge van de grote aardbeving van Lissabon en een brand in het Alcázar. Anders dan Morales en Victoria schreef Patiño naast kerkmuziek ook talrijke villancicos, makkelijk in het gehoor liggende muziek op Spaanse teksten, die op katholieke feestdagen voorafgaand aan de mis buiten de kerk werd uitgevoerd ter opluistering van kleine toneelstukjes. Ook de Catalaan Joan Cererols en de avontuurlijke Francisco Guerrero blonken uit in dit genre, waarin folkloristische elementen duidelijk te herkennen zijn.

Eveneens in de moedertaal geschreven, maar artistiek geraffineerder zijn de Italiaanse madrigalen. Dit genre groeide in de hoogtijdagen van de Renaissance uit tot vier- à zesstemmige polyfone a-capellastukken met een wereldlijke thematiek. De grote meester op dit gebied was de alleskunner Claudio Monteverdi, die als schepper van de Italiaanse opera zijn land op een door Spanje nooit ingehaalde voorsprong zette. Als geen ander verstond hij de kunst in zijn madrigalen het water te laten murmelen, de bladeren te laten ritselen, verliefden te laten sterven van verrukking of de liefde uit te beelden als een verbitterde strijd.

Een buitenbeentje in dit gezelschap is de 19e-eeuwse Engelse componist Robert Pearsall. Op een tekst van de Renaissance-dichter John Fletcher, die als dramaturg het stokje overnam van William Shakespeare, laat hij in zijn achtstemmige Lay a garland horen dat de Italiaanse renaissance zelfs twee eeuwen na dato nog een krans verdiende.

Ons volledige programma:

 

Ecco mormorar l’onde
Claudio Monteverdi, 1567-1643

Circumdederunt me
Cristóbal de Morales, 1500-1553

Versa est in luctum
Tomás Luis de Victoria, 1548-1611

Super flumina Babylonis
Giovanni Pierluigi da Palestrina, 1525-1594

Serafin que, con dulce harmonia
Joan Cererols, 1618-1680

¡Ay, qué dolor!
Joan Cererols

Embarcar quiere Fileno
Carlos Patiño, 1600-1675

Jesu corona virginum
Tomás Luis de Victoria

Gaude Maria virgo
Tomás Luis de Victoria

Pange lingua
Tomás Luis de Victoria

Si la noche haze escura (solo)
Francisco Guerrero, 1528 -1599

Sí, ch’io vorrei morire
Claudio Monteverdi

Cor mio, mentre vi miro
Claudio Monteverdi

Gira il nemico insidioso amore (trio)
Claudio Monteverdi

Lay a Garland
Robert Lucas Pearsall, 1795-1856